Rota Ambalaj — Büyürken nakde sıkışan şirket

Sipariş var, tahsilat başka tarihte

Rota Ambalaj, gıda ve perakende işletmelerine ambalaj malzemeleri sağlayan, üç kanaldan satış yapan kurgusal bir KOBİ'dir. Kurumsal müşteriler, bayiler ve toptan dağıtım, şirketin üç ayrı satış kanalını temsil eder.

Yönetim büyüme konusunda isteklidir. Fakat finansal düzende kritik bir özellik vardır: Satışların %30'u peşin, %70'i vadeli yapılmaktadır. Vadeli tahsilatın temel süresi bir aydır. Bazı ödemelerse gecikmektedir.

İlk ay 132.000 TL satış beklenir. Kasada 200.000 TL bulunması, yönetimin yeni yatırımı karşılayabileceği düşüncesini güçlendirir. Oysa nakit, yalnızca satış miktarından değil tahsilat ve ödeme günlerinin çakışmasından etkilenir.

Büyüme kararı, nakit yükü

Yönetim, büyük siparişleri daha hızlı hazırlayabilmek için bir ambalaj hazırlama hattına yatırım yapmaya karar verir. Varsayım: Bu hattın ticari gerekçesi ve şirketin sektörü vaka için kurgulanmıştır.

Modelde dördüncü ay 150.000 TL makine yenileme yatırımı ve bundan ayrı 100.000 TL dönüşüm ödemesi, beşinci ay ise 10.000 TL ek dönüşüm ödemesi bulunur. Bu tutarlar ayrı nakit çıkışlarıdır; aynı ödeme iki kez gösterilmez. Harcamaların gerçekleşme zamanıyla müşterilerin ödeme takvimi aynı değildir.

Yönetim kararı: Üçüncü ay sonunda 291.844 TL nakit varken, önünüzdeki iki ayın nakit akışını görmeden bu harcamaları onaylar mıydınız?

Dönem sonu nakit değerleri, hazır 12 aylık kriz modelinin yaklaşık TL'ye yuvarlanmış sonuçlarıdır.

Şirketin parası bitmedi. Ama güvenli nakit sınırı aşıldı.

Dördüncü ay satışları 108.243 TL'ye gerilerken nakit çıkışları 375.101 TL'ye ulaşır. Dönem sonu nakit 34.862 TL'ye iner. Beşinci ay sonunda ise 16.348 TL kalır.

“Satış devam ediyor. Müşterimiz ve stoğumuz var. Peki neden nakit sıkışıklığı yaşıyoruz?”

Genel müdürün bu sorusuna finans yöneticisinin yanıtı basittir: “Tahsilatlar başka tarihte, ödemeler başka tarihte.” Bu diyalog, yönetim problemini görünür kılmak için kurgulanmıştır.

Burada saptanan sorun bir nakit zamanlaması açığıdır. Bu projeksiyon tek başına şirketin kâr veya zarar ettiğini kanıtlamaz. Nakit akışı ile kârlılık aynı ölçüm değildir.

Yönetimin önünde üç yol var

Müdahaleler birbirinden bağımsız örneklerdir; birlikte uygulanmış sonuçları değildir. Kredi faizleri modele dahildir. Erken tahsilat indirimi veya ödeme erteleme cezası varsayılan olarak eklenmemiştir.

Altıncı ayda toparlanma, ama sorun bitti mi?

Hazır senaryoda gecikmiş 85.000 TL'lik alacağın altıncı ayda tahsil edilmesi nakit bakiyesini 100.867 TL'ye yükseltir. Yıl sonu bakiyesi ise 120.625 TL olur. Başlangıçtaki 200.000 TL'den daha düşüktür.

Yatırımın ilerleyen dönemlerde yaratacağı ekonomik fayda, bu 12 aylık nakit modelinden tek başına çıkarsanamaz. Yönetim artık yatırımın getirisini, tahsilatın güvenilirliğini ve sonraki ayların ödeme yükünü ayrıca değerlendirmelidir.